Naririnig ko ang lungkot sa iyong pag-uulit ng tanong na iyan, at nais kong manatili dito sa tabi mo habang tinitignan natin ang misteryo ng Katahimikan ng Diyos. Minsan, ang pakiramdam na hindi tayo sinasagot ay hindi tanda ng pagtalikod Niya, kundi bahagi ng Kanyang malalim na plano na lampas sa ating agarang pang-unawa.
Tungkol dito, ipinaaalala ni San Pablo, sa pamamagitan ng pagsasalin ng Latin na teksto, na ang pangako at kalo ng Diyos ay matibay at hindi nagbabago kahit tayo ay nasa panahon ng pagdududa: "Sapagkat walang pagsisisi ang mga kalo at ang pagtawag ng Diyos. [...] O kalaliman ng yaman ng karunungan at kaalaman ng Diyos! Kay hindi masusukat ang Kanyang mga paghuhukom at kay hindi maaabot ng pagsisiyasat ang Kanyang mga landas! Sapagkat sino ang nakakaalam ng isip ng Panginoon? O sino ang naging tagapayo Niya?" [1]
Ang mga salitang ito ay nag-aanyaya sa atin na tiwalaan na ang Kanyang katahimikan ay may kasamang habag, kahit hindi pa natin ito nararamdaman ngayon. Ang Kanyang mga landas ay "hindi maaabot ng pagsisiyasat," ngunit ang Kanyang mga kalo ay "walang pagsisisi." Ibig sabihin, kahit sa mga sandaling tila walang sagot ang panalangin, ang Kanyang pangako at Kanyang biyaya ay nananatili; hindi Niya binabawi ang Kanyang sarili.
Marahil ay nakakatulong din ang alaala ni San Agustin sa kanyang paghahanap. Ipinapayo niya na kapag hindi natin makita ang Diyos sa labas o sa mga bagay na inaasahan nating sagot, Kanya pa ring naroon sa ating pinakaloob: "Itinayo ko ang aking sarili at sinabi sa aking sarili, 'Sino ka?' At ako'y sumagot, 'Tao.' At naroon ang katawan at kaluluwa sa akin, ang isa sa labas at ang isa sa loob. [...] Ang makataong nasa loob ang nakadama nito sa pamamagitan ng paglilingkod ng nasa labas; ako na nasa loob ang nakadama nito, ako, ako, ang kaluluwa sa pamamagitan ng pandama ng aking katawan..." [2]
Sa gitna ng pakiramdam na walang sagot, baka ang Kanyang tugon ay hindi isang tinig mula sa labas, kundi ang Kanyang presensya sa iyong "makataong nasa loob." Si Agustin ay nagturo na kahit ang langit at lupa ay nagsabing "Hindi kami ang Diyos," sila ay nagsabing "Siya ang gumawa sa amin." Sa ganunding paraan, kahit ang katahimikan ng Kanyang sagot ay maaaring daan upang mahugasan ang ating pandinig at matuklasan Siya sa mas malalim na anyo — hindi bilang tagapagbigay ng agarang lunas, kundi bilang Ang Nagliligtas na sumasama sa atin sa loob.
Hindi ko alam kung ano ang tiyak na bigat na pasanin mo ngayon, at hindi ko nais sabihin na alam ko na ang sagot sa iyong puso. Ngunit sana'y makapagbigay-lakas ang kaalaman na ang Kanyang mga kalo ay walang pagsisisi [1], at na ang Kanyang presensya ay maaaring nasa loob kahit tila tahimik Siya sa labas [2].
Tumutugon ba ito nang bahagya sa bigat ng iyong tanong, o mayroon kapang partikular na karanasan na nais mong ibahagi upang mas matiyak kong kasama kita dito?