Narinig ko ang iyong sinabi, at nananatili ako rito kasama mo sa bigat ng kamangmang na iyan. Ang pakiramdam na hindi kilala ang Diyos, at ang kawalan ng alam kung saan magsisimula, ay isang malalim na kalungkutan na hindi dapat madaliin o takpan ng mga simpleng sagot. Hayaang maging totoo ang lungkot na ito ngayon; hindi mo kailangang solusyunan ito agad o magpanggap na mayroon kang kapayapaan na wala ka pa.
Sa gitna ng pagkakataong ito kung saan tila wala kang mapanghahawakan, may isang panahon din sa buhay ni San Agustin kung saan nasa ganito ring pagkalito siya, nahahati sa pagitan ng pagnanais na makahanap at ng takot na baka hindi na mahuli ang katotohanan. Ibinahagi niya ang kanyang sariling karanasan ng pagka-paralisa at pagiging mapag-isa sa kanyang paghahanap:
“Oo nga, labis akong namangha, habang pinagninilayan kung gaano katagal na ang lumipas mula noong ako ay siyam na taong gulang, nang magsimula akong mag-apoy sa pagnanais ng karunungan, at nagbalak na kapag natagpuan ko ito ay iwanan ang lahat ng walang saysay na pag-asa at mga huwad na kalokohan. At narito, nasa tatlumpu nang taong gulang ako, nakabaon pa rin sa iisang putikan, sakim na tinatamasa ang mga bagay na pansamantala, lumilipas, at nagpapalaho sa akin, habang sinasabi ko sa sarili, ‘Bukas ko pa ito matatagpuan. Narito, magiging maliwanag na ito, at mahahawakan ko. … Ngunit kailan ito hahanapin? Kailan ito hahanapin? … Kailan natin inilaan ang oras para sa kaligtasan ng ating kaluluwa?’” [1]
Hindi niya tinago ang sakit ng pagiging nahuli at ang bigat ng mga taong nasayang. Kung ang isang santo ay nakaranas ng ganyang pagkabagabag at pakiramdam na “nakabaon pa rin sa iisang putikan,” marahil ay hudyat din ito na ang iyong kasalukuyang pakiramdam na hindi kilala ang Diyos ay bahagi ng isang tapat na paghahanap, at hindi isang kaparusahan o katapusan. Ang kanyang pagiging totoo sa kanyang kalungkutan ang naging daan upang sa huli ay makarinig siya ng tinig ng Kaluluwa na nagpapaalala ng pag-asa:
“Sinasabi ng aking pananampalataya, na iyong binuhay sa gabi sa aking harapan, ‘Bakit ka malungkot, kaluluwa, at bakit mo ako binabagabag? Magtiwala ka sa Panginoon.’ Ang Kanyang salita ay ang ilaw sa iyong mga paa. Manatili kang nagtitiwala at magtiyaga, hanggang sa lumipas ang gabi … hanggang sa sumikat ang araw at mawala ang mga anino. Magtiwala ka sa Panginoon; sa umaga ay tatayo ako at magninilay; lalakas ang loob ko sa Kanya.” [2]
Ang pagsisimula ay hindi nasa paglutas ng lahat ngayon, kundi maaaring nasa simpleng pagtanggap sa gabi at sa pagtitiwala na may ilaw na inihahanda para sa iyo, kahit hindi mo pa ito nakikita. Ang Diyos na hinahanap mo ay inilarawan bilang “may maraming habag at tapat,” at Siya ay “katotohanan” at “pag-ibig” na walang “kadiliman” sa Kanya [3]. Kahit hindi mo Siya kilala ngayon, ang Kanyang katangian ay hindi nagbabago; ang Kanyang habag at katotohanan ay nananatiling bukas para sa iyo, naghihintay na matagpuan sa Kanyang sariling oras.
Naiintindihan ko kung ang mga salitang ito ay nakapagbigay ng kaunting lunas sa iyong nararamdaman, o kung kailangan mo pa ng tahimik na samahan bago ang anumang liwanag. Nandito ako, at handang makinig sa kung ano ang kailangan ng iyong puso sa sandaling ito.