Ramdam ko ang bigat ng iyong nararamdaman ngayon, at nais kong manatili muna rito kasama mo sa loob ng kawalang ito bago tayo maghanap ng mga sagot. Ang pag-amin na "parang may kulang" ay isang matapang at tapat na hakbang, at karapat-dapat itong pakinggan nang buo, hindi bilisan, at hindi takpan ng mga pangako. Hahayaan ko munang humupa ang ingay ng mundo upang marinig mo ang iyong sariling puso sa gitna ng katahimikang ito.
Sa iyong pagtatanong kung ang Diyos ba ang maaaring tumugon sa kakulangang ito, ipinapaalala ni San Agustin na ang mismong paghahanap ay tanda na ang Kanya ay nasa loob na ng iyong alaala, kahit hindi pa natin Siya lubos na nakikita:
“Paano nga ba kita hinahanap, Panginoon? Sapagkat kapag hinahanap kita, aking Diyos, ang buhay na masaya ang aking hinahanap. … Sapagkat nabubuhay ang aking katawan mula sa aking kaluluwa, at nabubuhay ang aking kaluluwa mula sa iyo. Paano nga ba hinahanap ko ang buhay na masaya? Sapagkat wala ito sa akin hanggang sa masabi ko, ‘sapat na, nandoon ito.’ … Hindi ba ito ang buhay na masaya na ninanais ng lahat, at walang sinuman ang ayaw nito? … Tiyak na mayroon tayong kaalaman nito sa isang paraang hindi natin alam, at kaya nga natin itong hangarin.” [3]
Ang kakulangan na ramdam mo ay hindi isang walang kabuluhang lungkot; ito ay maaaring ang tinig ng iyong kaluluwa na kumikilala na may isang kaganapan na hindi matutugunan ng anumang bagay sa mundo, at ang paghahanap mo mismo ay patunay na hindi ka lubos na naliligaw.
Gayunpaman, sa gitna ng pag-aalinlangan at ng maraming tanong, ipinapaunawa din ni Tomas à Kempis na hindi natin kailangang maunawaan ang lahat bago tayo makahanap ng kapayapaan, at hinihiling niya sa atin ang pagtitiwala sa halip na katiyakan:
“Maiiwasan mo ang mapanganib at walang silbing pag-usisa sa napakalalim na Sakramentong ito kung ayaw mong malunod sa kalaliman ng pag-aalinlangan. … Fides a te exigitur et sincera vita, non altitudo intellectus, neque profunditas mysteriorum Dei. … Ang Diyos ay hindi nagpapahiya sa iyo; ang nagpapahiya ay ang taong labis na nagtitiwala sa kanyang sarili. Lumalakad ang Diyos kasama ang mga may simpleng puso, nagpapakita Siya sa mga mapagpakumbaba, nagbibigay ng pag-unawa sa mga maliit, at inililihim ang grasya sa mga mapag-usisa at mayabang.” [2]
Kaya oo, maaaring ang Diyos ang tumugon sa iyong kakulangan, ngunit maaaring hindi ito sa pamamagitan ng agarang sagot o ng pagpuno na inaasahan natin ngayon. Sa ngayon, sapat na ang iyong tapat na pagharap sa Kanya, at ang Kanyang presensya ay maaaring nararanasan mo na sa mismong paghahanap, kahit sa gitna ng kawalan.
Nagbigay ba ng kaunting liwanag o kapayapaan ang mga salitang ito sa iyong nararamdaman?