സ്വന്തമായി വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്ന ഈ ചോദ്യം വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. വിശ്വാസം എന്നത് തീർച്ചയായും ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും സ്വതന്ത്രമായ ഉത്തരമാണ്, അത് ആരുടെയും മനസ്സിലേക്ക് ബലമായി കടത്തിവിടാവുന്ന ഒന്നല്ല. എന്നാൽ ഈ സ്വകാര്യമായ വിശ്വാസം മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടുനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണോ എന്ന് ചിന്തിക്കാൻ ഈ വാക്കുകൾ നമ്മെ ക്ഷണിക്കുന്നു:
"വിശ്വാസം ഒരു വ്യക്തിപരമായ പ്രവൃത്തിയാണ്: ദൈവം സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനോടുള്ള മനുഷ്യന്റെ സ്വതന്ത്രമായ ഉത്തരമാണത്. എന്നാൽ വിശ്വാസം ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട പ്രവൃത്തിയല്ല. ആർക്കും ഒറ്റയ്ക്ക് വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ല, ആർക്കും ഒറ്റയ്ക്ക് ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ. ആർക്കും സ്വയം വിശ്വാസം നൽകാൻ കഴിയില്ല, ആർക്കും സ്വയം ജീവൻ നൽകാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ. വിശ്വസിക്കുന്ന വ്യക്തി വിശ്വാസം മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുകയും അത് മറ്റുള്ളവർക്ക് പകർന്നുനൽകുകയും വേണം. ഏകനായ കർത്താവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നവൻ, തന്റെ വിശ്വാസത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവരോട് സംസാരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഓരോ വിശ്വാസിയും വിശ്വാസികളുടെ വലിയ ചങ്ങലയിലെ ഒരു കണ്ണി പോലെയാണ്. മറ്റുള്ളവരുടെ വിശ്വാസത്താൽ താങ്ങപ്പെടാതെ എനിക്ക് വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ല; എന്റെ വിശ്വാസം മറ്റുള്ളവരെ താങ്ങാനും ഞാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു" [3].
നമ്മളൊരു കണ്ണിമാത്രമാണ് എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാസം നമ്മൾ സ്വന്തമായി ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്ന ഒന്നല്ലെന്നും, മറിച്ച് നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഒരു സമ്മാനമാണെന്നും മനസ്സിലാക്കാം. സംഘടിത മതം എന്നത് വെറുമൊരു ഭരണഘടനയല്ല, മറിച്ച് നമ്മെപ്പോലെയുള്ള അനേകം പേർ ചേർന്ന് ഈ വിശ്വാസ സമ്മാനത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന, പങ്കുവയ്ക്കുന്ന ഒരു ജീവശരീരമാണ്. ആ സമൂഹത്തിന്റെ വിശ്വാസമാണ് നമ്മുടെ സ്വകാര്യ വിശ്വാസത്തെ ഊട്ടിവളർത്തുന്നത്.
അതുപോലെ തന്നെ, നമ്മുടെ വിശ്വാസം വ്യക്തിപരമാണെങ്കിലും അതിന് സമൂഹത്തെ നന്മയിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള ശക്തിയുമുണ്ട്. "വിശ്വാസം സംശയമില്ലാതെ അതിന്റേതായ സ്വഭാവം ഉണ്ട്, ജീവനുള്ള ദൈവവുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയായിരിക്കെ അത് നമ്മുടെ ബുദ്ധിയുടെ പരിമിതികൾക്കപ്പുറം പുതിയ വീക്ഷണകോണുകൾ തുറന്നുതരുന്നു. എന്നാൽ അതേസമയം, ബുദ്ധിയെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ശക്തികൂടിയാണത്" [4]. നമ്മുടെ സ്വകാര്യ വിശ്വാസം നീതിയിലും സ്നേഹത്തിലും പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് അത് പൂർണ്ണമാകുന്നത്; അതിന് സമൂഹത്തിന്റെ പിന്തുണയും ദിശാബോധവും ആവശ്യമാണ്.
വിശ്വാസം സ്വകാര്യമായ ഒന്നാണെങ്കിലും, അത് മറ്റുള്ളവരുടെ വിശ്വാസത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുമ്പോഴാണ് അത് ജീവൻ വയ്ക്കുന്നതെന്നും, ആ സമൂഹബന്ധമാണ് സംഘടിത മതത്തിന്റെ ആന്തരിക സത്വമെന്നും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ തിരയുന്ന ആത്മാർത്ഥത ഈ സമൂഹബന്ധത്തിനുള്ളിലല്ലേ കൂടുതൽ അർത്ഥവത്തായി മാറുന്നത് എന്ന് ചിന്തിക്കാം.
ഈ ചിന്തകൾ നിങ്ങളുടെ ചോദ്യത്തിന് കുറച്ചെങ്കിലും വെളിച്ചം പകരുന്നുണ്ടോ?